GÜRCÜLER ACARALILAR VE TÜRKİYE

---

Sarp sınır kapısının açılmasından sonra, Türkiye'de yaşayan ve bu vatanın asil evlatları olan bazı insanlar üzerinde çeşitli oyunlar oynanmaya çalışılıyor. Bunların başında da "Gürcü" olarak anılan, Artvin, Ardahan ve diğer yörelerimizde dağınık olarak yaşayan Müslüman kardeşlerimiz gelmektedir.

Bu yazıda istismara yönelen olumsuz propagandalara karşı, konu hakkında uzman olan ve kendisi de bizzat Ardahan'lı olan Yunus Zeyrek'in "Gürcistan, Acaristan ve Türkiye" adlı kitabına dayanarak sağlıklı bilgiler sunmaya çalışacağız.

Gürcistan'da yaşayan Kartvel, Ahaz, Oset, Megrel, Svan, Laz, Acar ve Borçalı Türkleri'nin hepsine şamil olmak üzere kullanılan "Gürcü" tabiri doğru bir tanımlama değildir. Bugün Gürcistan'ın yönetimini elinde bulunduran ve Tiflis bölgesinde yoğun olarak yaşayan Kartvellerle, Batum bölgesinde yaşayan Acaralar arasında bir menşe birliği yoktur.

Gürcü kelimesi, Çoruh boylarının Asya menşeli halkı olan Kulki/Kolhid adından çıkmış, tamamıyla coğrafi ve mezhebi (Ortodoks) bir tanımlama olarak kullanılmıştır. Gürcistan'a hakim olan Kartveller ise kendileri için Gürcü kelimesini kullanmamışlardır. Ancak Ortodoks Hıristiyanlıktan gelen ve Aziz Giorgi'ye dayanan Gürcü kelimesini, kendileri Ortodoks Hıristiyan olan Kartvellerin kullanmaya hakları olmadığını söyleyemeyiz. Öyle ise Müslüman olan Acara halkı için, onları Kartvellerden ayırmak üzere Acaralılar veya Acarlar kelimesini kullanmak gerekir. Türkiye'de yaşayan ve Gürcü olarak anılan vatandaşlarımız da Kartvellerle değil Acaralarla akrabadırlar.

Acara halkını Tiflis Kartvellerinin akrabası olarak gösteren yaklaşımlar tarihi hakikatlere aykırıdır. Kartli halkını teşkil eden Kartveller Acaralıları kendilerinden görmemekte ve onlara "Tatar" demektedirler. Zaten bu ülke asırlarca Orbelli, Hazar, Bagratlı ve Kıpçak gibi Hıristiyan Türk kavim ve boyları tarafından idare edilmiştir. Geçmişte Ahıska ve bugünkü Posof ilçesinin eski merkezi olan Cak kalesini merkez edinerek beylik kuran Cak sülalesinin Kıpçak sülalesinden olduğunda da şüphe yoktur.

Türkiye'de "Gürcü" denilen insanların tamamı Acara göçmenleridir. Ülkemizde Tiflis Kartli'den gelen ve kendine Gürcü diyen bir nüfus yoktur. Acara halkı ise Kartvel değildir. Aslında XII.yüzyılda kuzeyden gelen Kıpçak ailelerinden olup, sırf Hıristiyan olduğu için kendilerine Gürcü denilen ve Gürcistan devlet idaresine nüfuz eden ailelere mensup insanlara Gürcü denmesi de doğru değildir. Onlar Ahıska ve çevresinde beylik kuran ve Hopa, Yusufeli, Tortum, Pasinler ve Ani'yi de sınırları içinde bulunduran Cak sülalesindendir.

Artvin, Murgul, Şavşat ve Posof gibi yerlerin halkı Kıpçak şivesi ile gayet temiz bir Türkçe konuşurlar. Gürcüce bilmezler. Bu halkın konuştuğu dilin Anadolu Türkçesinin Ahıska şivesi olduğunu, Gürcü Türkologu S.Cikiya, 1936 yılında açıkça ifade etmiştir. (İ.B.Kazımov, Mesxet Türklerinin Dili) Ondan önce de, yine ünlü bir Gürcü bilgini N.Marr, Ahıska Türkçesiyle ilgili iğncelemelerde bulunmuş, "Gürcistan'da Gürcüler, Firenkler ve diğer milletler bu dille konuşur" demiştir. (Aynı makale). İşte Artvin Şavşat ve Posof'lular bu dili konuşmaktadırlar. Bu ifade kendisi de bizzat Posof'lu olan Yunus Zeyrek'e aittir.

Acara'da da halkın çoğunluğu Türkçe konuşmaktadır. 1921 yılında Moskova dönüşü Batum'a uğrayan Dr. Rıza Nur, "Bizde Acaralılara Gürcü derler. Burada bunlara Gürcü deseniz size kurşun atarlar" demiştir. (Atlas, Aralık 1997).

Gürcistan'ın propagandası ile kurnazca bir izahla Laz=Megrel, Megrel=Gürcü, Gürcü=Kartvel şeklinde bağlantılar kurulmaya çalışılmaktadır. Halbuki, Gürcü dil bilginlerinden meşhur Marr, Lazca'yı Megrel dilinden tamamiıyla ayrı, müstakil bir dil olarak kabul etmiştir. Dil yakınlığı bahanesiyle Lazları Gürcü saymak isteyen iddialar Marr gibi yetkili bir Gürcü aliminin kanaatine tamamen aykırıdır. Lazlar kendilerine sadece "Laz" derken, Gürcüler onlara "Çan" derler. (Çanarlar boyundan geliyor olmalı...) Lazların yaşadığı bölgeye de Gürcüler "Çanet" demektedirler.

Bar ve horon özbeöz Türk halk oyunlarıdır. Bu oyunların nağmelerini seslendiren tulum, kemençe,, kaval, düdük, çöğür, davul ve zurna gibi aletler tarihi Türk çalgılarıdır. (Prof.Bahaeddin Öğel, Türk Kültür Tarihine Giriş). Bu isimlerin imlasını bozup; duduki, çonguri, davuli şeklinde eğip bükerek yapılan propagandalar bu çalgıların Gürcistan çalgısı olmalarına yetmez.

"Horon"un da bir Türk oyunu olduğunda şüphe yoktur. Horon adı, topluluk, yığın anlamındadır Ot horonu, buğday horonu gibi... Kaşgarlı Mahmut'un lügatinde de "horon/horan", "oran/oranlama" şeklinde vardır. Batum havalisinde Acarlar da oyunlarına Khoromi diyorlar.

Türkiye'deki bir kısım okumuş Gürcistan göçmeni kesimde; Gürcü soyadları kullanma, Gürcü nüfus tesbitine çalışma gibi faaliyetler gözlenmektedir. Acara muhacirlerinin bu konudaki düşüncesi şudur: "Türkiye'de yaşayan bir kısım yarı aydın Acar, propaganda rüzgarlarına kapılarak Acar kimliğini bırakıp Gürcü kimliğini doğal bir şekilde kabul etmiştir." (Acaristan broşürü s.VI).

Sırf Gürcistan'dan geldikleri için Türkiye'de kendilerine yanlışlıkla "Gürcü" denilen Acara Müslümanları üzerindeki "Müslüman Gürcü" sözüyle başlayan Gürcistan propaganda ve baskısına son verilmelidir. Zira Osmanlılar zamanında Müslümanlaşan Gürcü yoktur. Türk soyundan olan Ahıska ve Acara çevresi, soydaş Osmanlılar gibi Müslüman olmuşlardır.

ACARA DESTANI

Yine bir destanı eyledim te'lif

Dinlesin ihvanlar işin Acara

Karalar giydi hep selef ü salif

Bozuldu askerin kışın Acara

Soğuktan üşüdü bütün elleri

Lal oldu ağzında şirin dilleri

Ağası paşası gökçek kulları

Ağlar toprak ile taşın Acara

Birtakımı bu tarafa geldiler

Çelçocuğu ağlar sızlar kaldılar

Komünistler yine murad aldılar

Kamusu takipte peşin Acara

Onlar büktü Acara'nın belini

Gece gündüz ağlar kızı gelini

Şimdi düşmanların yiyer malını

Gören gözden töker yaşın Acara

Belki Hak Taala sabırlar vere

Ortalık düzelüp bulalar çare

Yine millet ile dola Acara

Ötüşsün bağlarda kuşun Acara

Takat ermez idi senin zoruna

Bolşevikin hayıf düştün toruna

Düşen günden zalim Urus şerrine

Haram oldu ekmek aşın Acara

Noksani de çok meraka dalmıştır

Çok kimseler kendin oda salmıştır

Senin işin bir Allah'a kalmıştır

Dahi görmez eş yoldaşın Acara

Posoflu Noksani (1946)

Not: Bu yazı Yunus Zeyrek'in Türk Ocakları Trabzon Şubesi'nce yayınlanan "Gürcistan Acaristan ve Türkiye" adlı kitabından Ali Rıza SAKLI tarafından özetlenerek yazılmıştır.