|
KARADENİZ BÖLGESİ'NİN EKONOMİK GÖSTERGELERİ |
|
|
|
Bölgeler
arası kıyaslama yoluyla Karadeniz Bölgesi'nin diğer bölgeler arasındaki
durumunu tespit etmeye çalıştık. Hemen belirtelim ki, gördüğümüz manzara bizi
hiç memnun etmedi. Bölgemiz, bütün istatistiklerde Doğu ve Güneydoğu Anadolu
Bölgelerinden sonra en geri kalmış bölge durumundadır. Bu
iki bölgemizin 1984'ten beri yaşadığı çatışma şartlarını düşünürsek,
incelediğimiz döneme ilişkin ekonomik göstergelerinin düşün olmasının sebebi
anlaşılır. Ancak Karadeniz Bölgesi için böyle bir gerekçe sözkonusu değildir.
Geri kalmışlığımız üzerine düşünmeli, önce bölgemizi sonra da ülkemizi
kalkındırmanın yollarını aramalıyız. Kişi Başına Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (Milli Gelir) Kişi
başına yurt içi hasıla yani gelir hesaplamalarında Karadeniz bölgesinin diğer
bölgeler arasındaki sıralaması sabittir. Bölgesel gelirini fert başına
bölünmesi ile bulunan bu rakamda Karadeniz; Marmara, Ege, Akdeniz ve İç
Anadolu'dan sonra, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan ise önce gelmektedir. 1987'den
1997'ye kadar geçen on yılda Karadeniz Bölgesi'nin sondan ikinci olan bu
sıralaması değişmemiştir. Doğu ve Güneydoğu illerinin eskiden beri devam eden
kayıt dışı sınır ticaretini hesaba katarsanız, sanırım o bölgeler de
Karadeniz'i geçebileceklerdir. Örnek
vermek gerekirse; 1987'de Marmara; 2.232.730, Ege; 1.763.388, Akdeniz;
1.392.593, İç Anadolu; 1.335.397, Karadeniz; 929.497, Güneydoğu
Anadolu; 855.824 ve Doğu Anadolu; 579.038 TL ferdi hasılaya sahiptir. Aynı
yıl Türkiye ortalaması 1.421.616 olduğuna göre Karadeniz Bölgesi'nin
fakirliği daha iyi ortaya çıkmış olmaktadır. 1987
fiyatları ile 1997 yılı rakamlarına bakarsak; Marmara; 2.684.291, Ege;
2.246.740, Akdeniz; 1.706.976, İç Anadolu; 1.639.513, Karadeniz; 1.294.737,
Güneydoğu Anadolu; 986.350 ve Doğu Anadolu; 660.216 TL ferdi hasılaya
sahiptir. Aynı yıl Türkiye ortalaması 1.802.763 TL'dir. 1987'den
1997'ye geçen on yıllık dönemde, ferdi gayri safi hasılada Bölgelerin
kaydettiği ilerleme ise şöyledir: Marmara; %20.2, Ege; %27.4, Akdeniz; %22.6,
İç Anadolu; %22.8, Karadeniz; %39.3, Güneydoğu Anadolu; %15.3, Doğu
Anadolu; %14.0. Bu on yıllık dönemdeki artışın Türkiye ortalaması ise;
%26.8'dir. Karadeniz
Bölgesi'nin milli gelir artış oranı yüksek olmakla birlikte, yine de
sıralamada sondan ikinci durumda kalmakta ve Türkiye ortalamasının bir hayli
altında yer almaktadır. (Kaynak: DPT) Kamu Yatırım Harcamalarında Durum 1990'lı
yıllarda Karadeniz Bölgesine yapılan Kamu Yatırım Harcamalarının diğer
bölgelere göre durumu şu şekildedir: 1990,
1991 yıllarında Marmara, İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Ege'den sonra, Doğu
Anadolu Ve Akdeniz'den önce, 1992'de
Marmara, İç Anadolu, Akdeniz ve Ege'den sonra, Doğu ve Güneydoğu'dan önce, 1993'te
sadece Güneydoğu'dan az farkla ilerde, diğerlerinden geride, 1994
ve 1995'te en son sırada, 1996'da
Akdeniz ve Güneydoğu'dan önce, Doğu Anadolu ve Ege ile başabaş ve Marmara ile
İç Anadolu'dan sonra, 1997'de
Akdeniz ve Güneydoğu'dan önce, Doğu Anadolu ile aynı seviyede ve
diğerlerinden düşük kamu yatırım harcamalarına konu olmuştur. Yukarıdaki
durum, Karadeniz Bölgesi'nin diğer bölgeler arasında en az kamu yatırım
harcamasına konu olan bir bölge olduğunu ortaya kıymaktadır. (Kaynak: DPT) Özel Sektör Yatırım Teşviklerinde Durum 1990'lı
yıllarda Karadeniz Bölgesine verilen Özel Sektör Yatırım Teşviklerinin diğer
bölgelere göre durumu şu şekildedir: 1990'dan
1997'ye kadar verilen yatırım teşviklerinde Karadeniz Bölgesi; Marmara, Ege,
İç Anadolu ve Akdeniz Bölgesinden hep sonra gelmektedir. Doğu ve Güneydoğu
Anadolu Bölgelerinden ise önce gelmektedir. (Kaynak:DPT) Bütün
istatistiklerde Karadeniz, Türkiye'nin en fazla geri kalmış üçüncü bölgesi
olarak Doğu ve Güneydoğu'dan sonra yerini almaktadır. Son on yılda bu iki
bölgemizde ülkemize 100 milyar dolar kaybettiren bir iç savaş yaşandığı ve bu
mücadelenin iktisadi faaliyetleri son derecede zorlaştırdığı düşünülürse,
böyle bir mazereti olmayan Karadeniz Bölgesi'nin durumu daha iyi anlaşılır. |
