ARHAVİ’DE ORCİ VE ORCAİ KÖYLÜLERİ
Şinasi
HATİNOĞLU (*)
|
|
Doğu
Karadeniz Bölgesi ilçelerinden sadece arhavi ilçesi halkının tamamı
kendilerine has kültür değerleriyle, yöresel Lazca dilini konuşmaktadır. Rize ve Artvin ilinin diğer Laz
ilçeleri; sahil bölgesinde Lazlar, iç bölgelerde Hemşinli denilen farklı örf,
anane ve kültür değerleri taşıyan insanlar yaşamaktadır. Arhavi ilçesi sahil yerleşim
yerlerinden ORCİ, kelime anlamıyla yüksek rakımlı
dağ kesimi veya dağ etekleri anlamında olup, burada yaşayan köy halkına da
ORCAİ yani dağ bölgesi veya eteklerinde yaşayan Laz köylüsü olarak ifade
edilmiştir. Köy halkı bu şekilde anılmasını hoş
karşılamamış, ancak tepkisini samimi bir latife olarak kabul ederek
göstermiştir. Böylesine tek tip yerleşik halkın
aralarındaki ayrımcılığı sahil insanlarının büyük bir kısmı kullanmamıştır.
Günümüzde ise köylünün şehre göçü nedeniyle bu alaycı ifade kullanılmaz
olmuştur. Çünkü ORCAİ artık şehirlinin apartman komşusu, kulüplerde oyun
arkadaşı olup, kız alıp vererek hısım akraba olmuştur. Ancak, tarihi bir gerçek olan dağlar
arasında yaşamak, kişilerde ayrı bir özelliktir. Tabiatın tüm haşmeti,
güzelliği ve zorluğuyla mücadele eden insanların; hoşgörülü, vefakar, güçlü
ve kuvvetli oldukları bilinen bir gerçektir. Dini kitaplarda ifade edildiği gibi,
Peygamberlere Cenab-i Hak, Peygamberliği ve mucizeleri hep dağlarda tebliğ
ederek göstermiştir. Tarihe mal olmuş şairin şu ifadesi
gerçeği daha net ifade etmektedir: “Dağlar
insanların çeşmesidir, tıpkı nehirlerin buzulların ve bereketli toprakların
olduğu gibi, büyük şairler, filozoflar, Peygamberler, düşünceleri ve eylemleri
ile Dünyayı değiştiren yetenekli tüm insanlar dağlardan inmiştir.” Arhavi
ilçesi, yüksek rakımlı dağ köyleri halkı geçimini hayvancılık ve
gurbetçilikle sağlamıştır. Çalışkan, mücadeleci ve vefakar insanların gurbet
illeri genelde Erzurum-Ankara-İstanbul başta olmak üzere ülke genelinde büyük
şehirlerdir. Meslek olarak marangoz ustası, inşaat işçisi, inşaat kalfa ve
müteahhitliktir. Çocuk yaşta gurbetçi olan köylü, şehir kültürüyle diğer
insanlara göre çok önce tanışmıştır. Sahil
bölge insanlarının ORCİ olarak adlandırdığı köyler eski ve yeni isimleriyle
şunlardır: 1-Ortaköy 2-Başköy 3-Dikyamaç
(Kamparna) 4-Dülgerli
(Potocur) 5-Soğucak
(Y.Potocur) 6-Boyuncuk
(Pareh) 7-Üçırmak 8-Arılı
(Papilat) 9-Küçükköy
(suhulet) 10-Gürgencik
(Kaptone) 11-Sırtoba
(Otahale) 12-Üçler
Köyü 13-Güneşli 14-Yıldızlı
(Nobağleni) Bu
köylerden elinde keseri be tahta bavuluyla yola koyulup gurbete giden
insanlardan, ülke ekonomisi ve siyasetinde derin iz bırakanlar olmuştur.
Boyuncuk (Pareh) köyünden merhum Hüseyin Torun, müteahhit, (1945-1970)
Üçırmak köyünden merhum Ferhat Nuri Yıldırım, siyasetçi, sanayici ve
müteahhit, (1940-1980 güzel birer örnektir. Günümüzde
ise, bu topraklarda doğup büyüyen ve ülke geneline yayılan yüzlerce
müteşebbis, iş adamı ve sanayiciden Arhavili ve özellikle ORCİ köylüleri
gurur duymaktadır. ------------------------------------------- (*) Şinasi HATİNOĞLU, Arhavi ilçesinin Üçırmak
Köyü'ndendir. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nde uzun süre Fabrika Müdürlüğü
ve bir ara Genel Müdür Yardımcılığı yapmış ve halen aynı kurumda Müşavir
olarak görev yapmaktadır. |
|
|
Yazarın
diğer yazıları: |
